Yollarbaşı, Karaman

Yollarbaşı_köyü
Eski adı (İlistra) İlisıra olan Yollarbaşı köyü Karaman merkezin batısında ve 17 km uzaklıkta bulunmaktadır.

1955 yılına kadar köy olan Yollarbaşı bu tarihte belediye olmuştur. 12.11.2012 tarih ve 6360 sayılı kanunla, 30 Mart 2014 yılına kadar belde olan Yollarbaşı, tekrar köyü dönüşmüştür.

Yollarbaşı Köyü

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından tespit edilen 2011 yılı Adrese Dayalı Nüfus Sayım sonuçlarına göre nüfusu 2.000’in altında olan belediyelerin tüzel kişilikleri ilk mahalli idareler genel seçiminden geçerli olmak üzere kaldırılarak bu belediyeler köye dönüştürülmüştür.

Karaman-Konya yolunun kenarındadır.

Kuzeyinde Mecidiye, güneyinde Pınarbaşı, Yazılı ve Başkışla, batısında Kazımkarabekir ilçesi, doğusunda Çakırbağ ve Bölükyazı ile çevrilidir. 

Köyün nüfusu; 1874 yılında 836, 1894 yılında 1509, 1904 yılında 1571, 1922 yılında 310 hanede 1500, 1925 yılında 1729, 1950 yılında 1717 olmuştur. 1925 ile 1950 yılları arasında artış olmaması bu tarihlerde Bölükyazı (Masara) köyünün buradan ayrılarak bağımsız muhtarlık olmasından kaynaklanmaktadır. 1960 yılında 2171, 1975 yılında 2967, 1980 yılında 2454, 1990 yılında 1952 ve 2014 yılında 557     erkek, 565 kadın, toplam 1122 nüfus saptanmıştır.  

Yollarbaşı’nın tarihi insanlık tarihi kadar eskidir. Bu bölgede Hititlerden başlayıp Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular, Karamanoğulları ve Osmanlı dönemlerinin izleri görülür.

Buranın Türk tarihi Selçuklularla başlamaktadır. Konya ile Larende (Karaman) yol güzergâhı üzerinde bulunması eskiden beri önemini korumuş ve değişik uygarlıkların yaşamasına neden olmuştur. Büyük ihtimalle Roma döneminden kalan (İlistra) adı halk tarafında İlisra olarak söylene gelmiştir. Ancak adların Türkçeleştirilmesi projesi ile yine yolların kesiştiği yerde olması nedeniyle Yollarbaşı olarak adlandırılmıştır. Konya-Karaman yolu üzerinde olması, ayrıca Özkes Boğazı yolu ile dağ köylerinden buraya yolun bulunması bu adı almasında etken olmuştur.

Eski çağlardan kalma bir uygarlık merkezi olan bu yerleşim yerinin adı o zamanlar “İlistra” dır. Köyün ortasındaki höyüğün de Etiler’den veya Firikyalılar çağından kalma olduğu düşünülmektedir. Buranın ilk insanları İsoriler’dir. İsoriler döneminde Yollarbaşı Köyü İsoriler’in önemli bir şehri durumundadır.

Bu tarihi yerleşim yerinde pek çok eski uygarlık kalıntıları varsa da zamanla bunlar yok olmuş, bir kısım mezar taşları, mermer sütunlar ve kitabeli mermerler de Karamanoğulları zamanında Karaman’a götürülmüştür.

Şuanda uygarlık kalıntısı olarak sadece Höyük ve şimdi cami olarak kullanılan kilise ve mezar taşları, mermer dikme ve sütun başlıklarına rastlanılmaktadır. Buradan Karaman’daki Hatuniye Medresesi kapı portalının sol yan tarafında tabana yatık olarak yerleştirilen ve bir anıt olduğu sanılan dikdörtgen beyaz mermer taşta kitabe yazılıdır. Kitabede “İmparator ve Kayzer Trakyanos Sebastos Germania’nın Fatihi Dakya’nın Fatihi ve en büyük Baş Rahip, Vatı’nın Pederi ve koruyucusu İlistra’nın halkı” yazılı oldğunu Gülcan belirtmiştir. 

Ayrıca Kale’deki bazı taşların ve Hatuniye Medresesindeki beyaz ve gök mermer taşların buraya yakınlığı nedeniyle İlisra harabelerinden getirilmiş olabileceğini Gülcan açıklamaktadır.

Ayrıca burasının bir piskoposluk merkezi olduğu, burada para basıldığını ele geçen paralardan açıklamaktadır. Paraların üzerinde Yunanca “İlictraon” İlistra Konian Avkonias yazmakta ve üzerinde Tanrı Zeus, Athena, Herakles ve Eros’ların büstleri, üzüm salkımı, su tanrısı ve kartal figürleri bulunmaktadır. 

Lystra’nin, Hatunsaray’da olmadığı değişik kaynak ve kanıtlara dayanarak açıklanıyor. Karaman-Konya yolunun 10. kilometresinde yolun solunda görünen höyüğün adının halk arasında “Ilistra” olduğu ve bu höyüğün Lystra olabileceği belirtilmektedir. Hıristiyanlık öncesi ve sonrası buranın bir piskoposluk merkezi olduğu söylenmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir